گل و گیاهگیاهان دارویی

آشنایی با خواص زرشک

108بازدید

زرشک گیاهی نیمه گرمسیری با میوه های قرمز،کوچک و طعم ترش است. زمان شکوفه دادن این گیاه انتهای بهار و ابتدای تابستان است. این گیاه بومی مناطق معتدل و نیمه استوایی اروپا، آسیا، آفریقا، آمریکای شمالی و آمریکای جنوبی است و بزرگ ترین تولید کننده زرشک در جهان، کشور ایران است. همه قسمت های گیاه زرشک، از ریشه تا ساقه و میوه در مصارف پزشکی به خصوص بیماری‌های مربوط به دستگاه گوارش مورد استفاده قرار می گیرند. زرشک که دارای طبع زرشک سرد و خشک است، خواص و فواید خارق العاده ای برای بدن دارد. در این مطلب با گوشه ای از خواص زرشک آشنا می شویم.

خواص زرشک برای سلامتی :

معده و دستگاه گوارش

زرشک حاوی فیبر است و همه مواد سرشار از فیبر برای دستگاه گوارش مفید هستند .مصرف زرشک هضم را بهبود بخشیده و سبب عملکرد درست معده و دستگاه گوارش می شود.

همچنین زرشک به دلیل خواص ضدباکتری و ضدقارچی قوی به درمان عفونت دستگاه گوارش و معده کمک می کند. از طرفی زرشک با کمک به ماهیچه‌های صافی که سطح روده را پوشانده‌اند به بهبود گوارش و کاهش دردهای دستگاه گوارش کمک می‌کند و مطابق برخی مطالعات، زرشک به‌خاطر خاصیت آسترینجنت (منقبض‌کننده) سریع‌تر از آنتی بیوتیک ها می‌تواند مشکلات گوارشی را حل کند.

 

زرشک و دستگاه گوارش

 

دیابت

زرشک راهی طبیعی برای کاهش سطح قند خون است. بر اساس مطالعات صورت گرفته، بربرین موجود در زرشک می‌تواند اختلالات مربوط به سوخت‌وساز چربی‌ها و گلوکز را بهبود بدهد و با تنظیم ترشح آدیپوکین‌ها (پروتئین‌هایی که به سلول‌ها سیگنال‌هایی می‌دهند) حساسیت به انسولین را در افراد بهبود دهد. آدیپوکین‌ها می‌توانند در بهبود التهابات و مقاومت به انسولین مؤثر باشند.

 

قلب

از دیگر خواص زرشک می توان به کنترل فشار خون بالا، درمان بیماری سرخ‌رگ کرونری، آریتمی قلب و بیماری ماهیچه‌ی قلب اشاره کرد.

فیبریلاسیون دهلیزی وضعیتی است که در آن (معمولا به‌خاطر گردش خون ضعیف) ضربان قلب، سریع و نامنظم می‌شود. براساس مطالعه‌ صورت گرفته در سال ۲۰۱۵، آلکالوئید فعال زرشک (بربرین) با ایجاد واکنشی بیوشیمیایی در قلب می‌تواند به بهبود فیبریلاسیون دهلیزی کمک بکند. براساس این مطالعه بربرین می‌تواند مانند یک واسطه‌ی ضدآریتمی در بدن عمل بکند. بااین‌حال اثبات قطعی فواید بربرین در بهبود فیبریلاسیون دهلیزی و فلوتر دهلیزی نیازمند آزمون‌های بالینی بیشتر در انسان‌هاست.

همچنین زرشک می‌تواند با کاهش کلسترول موجود در سرم و خون به حفظ سلامت قلب و نیز حفظ سلامت عمومی بدن کمک بکند. از طرفی زرشک حاوی نوعی ترکیب فعال به نام بربامین است که این ترکیب از قلب دربرابر آسیب به بافت‌های آن و هرنوع صدمه دیگری مراقبت می‌کند. این ترکیب در تنظیم غلظت یون‌های کلسیم موثر است. یون‌های کلسیم مانع از فعالسازی بیش از اندازه پروتیین و در پی آن سکته قلبی می‌شوند. بعلاوه، این ترکیب حساسیت سلول‌ها دربرابر کلسیم را افزایش داده و در انقباض عضلات موثر خواهد بود.

 

کبد و کیسه صفرا

کبد مسئول سم زدایی و پاک کردن مواد مضر از بدن و تولید صفرا است که برای هضم چربی حیاتی می باشد. مصرف زرشک باعث پاکسازی کبد شده و خون را سم زدایی می کند.

بربرین موجود در زرشک به ترشح صفرا در کبد کمک کرده و به عنوان ملین خفیف عمل می کند و فرایندهای گوارشی را بهبود می بخشد. زرشک با کاهش آسیب به کبد و DNA در مجموع فوایدی در حفاظت و نگهداری از کبد به همراه دارد. به علاوه، زرشک آنزیم آنتی اکسیدان را در سطح نرمال قرار داده و کبد را از تتراکلریدکربن در امان نگه می‌دارد.

 

درمان اسهال

براساس مطالعات بربرین موجود در زرشک می‌تواند با عفونت‌های ناشی از باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و انگل‌ها مبارزه کند. بربرین با تحریک تولید گلبول‌های سفیدی به‌نام ماکروفاژها (درشت‌خوارها) با عفونت‌ها مبارزه می‌کند و سبب درمان اسهال می شود.

همچنین صرف نظر از علت بروز اسهال، زرشک به دلیل ویژگی‌های قابض کنندگی موجود در آن در کاهش علائم اسهال موثر است.

 

زرشک

درمان تب

زرشک تب بر است. در واقع  آلکالوئیدهای باربرین موجود در زرشک دارای خاصیت تب بر بوده و در درمان تب موثر هستند. این گیاه نه تنها برای تب که در درمان مالاریا هم به کار می‌رود.

 

چشم

بربرین ماده اصلی موجود در زرشک است که سبب حفظ سلامت چشم و بینایی شده و از بیماری های چشمی مانند اختلال ماکولا پیشگیری می کند. هم چنین وجود این آنزیم در زرشک باعث می‌شود که این گیاه در درمان قرمزی چشم ( کنژنکتیویت( نیز بکار رود.

 

عوارض جانبی زرشک:

زیاده روی در مصرف زرشک ممکن است سبب بروز خونریزی بینی یا تهوع شود.

مصرف زرشک برای نوزادان و کودکان توصیه نمی شود زیرا باعث بروز اختلالات کبدی شده و زردی را بدتر می کند.

استفاده از زرشک در زنان باردار ممکن است باعث انقباض رحم و سقط جنین شود.

زرشک در دوران شیردهی توصیه نمی شود زیرا بربرین موجود در آن به نوزاد منتقل می شود.

در صورتی که به بیماری های مزمن از جمله مشکلات کبدی یا دیابت مبتلا هستید یا از دارو و مکمل استفاده می کنید، حتما قبل از مصرف زرشک با پزشک خود مشورت کنید.

زرشک در درمان اسهال عالی است اما در شرایط حاد باید به پزشک مراجعه کرد. عملکرد آنتی بیوتیکی زرشک ممکن است موجب بروز اختلالات درمانی در افراد شود.

مصرف موضعی زرشک ممکن است با واکنش های حساسیتی همچون خارش، سوزش و قرمزی پوست همراه باشد.

 

منبع : سایت گل من و تو - کانال گل من و تو

اینستاگرام گل من و تو

ارسال پاسخ